Menopoz Sonrası Kanama ve Lekelenme: Nedenleri, Ultrason ve Biyopsi

Menopoz sonrası lekelenme, miktarı az olsa veya yalnızca bir kez görülse bile değerlendirilmelidir. Doğal menopoz, başka bir neden yokken 12 ay boyunca adet görülmemesiyle tanımlanır. Bundan sonra oluşan pembe, kahverengi ya da kırmızı vajinal akıntıyı “adetim geri geldi” diye yorumlamak yerine nedenini araştırmak gerekir.

Hasta sorusu: “İki yıldır adet görmüyorum. Çamaşırımda küçük bir kahverengi leke fark ettim, sonra kesildi. Yine de muayeneye gelmeli miyim?”

Hekim cevabı: Evet. Çoğu zaman neden iyi huyludur; ancak kanamanın azlığı ciddi bir nedeni dışlamaz. Amaç kaygıyı artırmak değil, vajina, rahim ağzı veya rahim içinden kaynaklanan durumu ayırt etmektir. NHS: Menopoz sonrası kanama.

Menopoz sonrası lekelenme neden olabilir?

Östrojen azalmasına bağlı vajinal ve rahim içi dokularda incelme, iyi huylu polipler ve hormon tedavisiyle ilişkili kanamalar olası nedenlerdir. Rahim iç tabakasında aşırı çoğalma veya kanser de araştırılması gereken seçenekler arasındadır. Kanın idrar yolundan ya da bağırsaktan gelmesi vajinal lekelenmeyle karışabilir; muayene kaynağın anlaşılmasına yardımcı olur.

İlk görüşmede hangi bilgiler önemlidir?

Son adet tarihiniz, lekenin miktarı, tekrarlayıp tekrarlamadığı, ilişkiyle bağlantısı ve ağrı olup olmadığı sorulur. Hormon, tamoksifen ve kan sulandırıcı kullanımı mutlaka bildirilmelidir. Obezite, diyabet ve ailede rahim kanseri veya Lynch sendromu öyküsü değerlendirmeyi etkileyebilir. İlaç kullanmanız, kanamanın nedenini araştırma gereğini ortadan kaldırmaz.

İlk tetkik ultrason mu, biyopsi mi?

Jinekolojik muayene ile vajina ve rahim ağzı değerlendirilir. Vajinal ultrason, rahim iç tabakasının kalınlığını ve görünümünü incelemeye yardımcı olur. İlk kanama atağında, düşük riskli bir hastada bu tabaka net görülebiliyor ve 4 mm veya daha ince ölçülüyorsa bazı durumlarda başlangıç için ultrason yeterli olabilir. Riskler veya görüntü şüpheliyse doğrudan rahim içi örnekleme tercih edilebilir.

Rahim içi kalınlığı 4 mm üzerinde ise kanser midir?

Hayır. Bu ölçüm tek başına kanser tanısı koymaz; lekelenmesi olan hastada ileri değerlendirme gereğini düşündürür. Doku örneği alınması gündeme gelir. Tabaka yeterince görüntülenemiyorsa da yalnızca ölçüme güvenilmez. Kanaması olmayan bir kişide tesadüfen saptanan kalınlık ise aynı kuralla değerlendirilmez. ACOG: Ultrason ve endometrium değerlendirmesi.

İnce endometrium veya normal biyopsi kesin güvence mi?

Kanama sürüyorsa ya da tekrarlıyorsa yeniden değerlendirme gerekir. İnce ölçüm veya önceki iyi huylu biyopsi, yeni kanamayı görmezden gelme gerekçesi değildir. Histeroskopiyle rahim boşluğu doğrudan incelenebilir; polip gibi sınırlı bir alandaki değişiklikten hedefli örnek alınabilir. Yetersiz biyopsi örneği de “normal sonuç” olarak kabul edilmez.

Smear testi yeterli olur mu?

Smear rahim ağzındaki hücreleri inceler; rahim iç tabakasındaki hastalıkları dışlayan bir test değildir. Gerektiğinde ince bir araçla endometriumdan doku alınır ve patolog tarafından değerlendirilir. İşlemin koşulları ve ağrı kontrolü önceden konuşulur. NCI: Rahim içi hastalıklarında tanı yöntemleri.

Ne zaman başvurmalısınız?

Lekelenme durmuş olsa bile değerlendirmeyi ertelemeyin. Yoğun kanama, bayılma veya belirgin baş dönmesi varsa acil sağlık değerlendirmesi gerekir. Görüşmeye önceki ultrason ve patoloji raporlarınızı, ilaç listenizi ve kanamanın tarihlerini getirmeniz süreci kolaylaştırır.

Op. Dr. Alparslan Demir — Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı, Şişli / İstanbul.

Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; muayene ve kişisel tıbbi değerlendirme yerine geçmez.

Menopoz sonrası lekelenmenin nedenini değerlendirmek için Menopoz Danışmanlığı kapsamında randevu alabilir veya iletişime geçebilirsiniz.