PELViK TABAN SAĞLIĞI · ŞİŞLİ
Pelvik Taban, Sarkma ve İdrar Kaçırma
Öksürürken kaçırma, ani sıkışma veya vajinada baskı hissi utanılacak ve kabullenilmesi gereken sorunlar değildir. Önce yakınmanızın kaynağını belirler, ardından size uygun seçenekleri birlikte değerlendiririz.
Temsili fotoğraf; gerçek hasta değildir. Fotoğraf: Vitaly Gariev / Unsplash.
Bu yakınmalardan biri size tanıdık geliyor mu?
Tıbbi terimleri bilmeniz gerekmez. Günlük hayatınızda ne yaşadığınızı anlatmanız değerlendirme için yeterli bir başlangıçtır.
Öksürme ve hareketle kaçırma
Öksürürken, gülerken, koşarken veya ağırlık kaldırırken idrar kaçırma stres tipi kaçırmayla ilişkili olabilir.
Ani sıkışma ve yetişememe
Aniden güçlü idrar yapma isteği, sık tuvalete gitme veya yetişemeden kaçırma farklı bir değerlendirme gerektirir.
Vajinada baskı veya ele gelen doku
Gün içinde artan dolgunluk, aşağı çekilme veya vajina girişinde fark edilen kabarıklık pelvik organ sarkmasıyla ilişkili olabilir.
Doğum sonrası değişiklikler
Dikiş yerinde ağrı, pelvik baskı, gaz veya dışkı tutmada güçlük gibi belirtiler ayrıca değerlendirilmelidir.
Pelvik taban nedir?
Pelvik taban; mesane, rahim, vajina ve bağırsağın alt bölümünü destekleyen kaslar ile bağ dokularından oluşur. Bu sistem yalnızca idrar tutmayla ilgili değildir. Bağırsak kontrolü, pelvik organların desteği ve cinsel işlevle de ilişkilidir. Doğumlar, yaşla birlikte gelişen değişiklikler, menopoz, kronik kabızlık, sürekli öksürük, fazla kilo veya geçirilmiş ameliyatlar bu yapıları etkileyebilir.
İdrar kaçırmanın her türü aynı değildir
Stres tipi idrar kaçırma öksürme, gülme, egzersiz veya yük kaldırma sırasında ortaya çıkabilir. Sıkışma tipi kaçırmada ise aniden başlayan güçlü tuvalet ihtiyacı ve yetişememe ön plandadır. İki tablonun birlikte bulunduğu karışık tip de olabilir. Tedavi, yalnızca “idrar kaçırıyorum” ifadesine göre değil, kaçırmanın türüne ve yaşamınıza etkisine göre planlanır.
Rahim ve vajinal organ sarkması nasıl hissedilir?
Mesane, rahim, vajinanın üst kısmı veya bağırsağa komşu vajina duvarı destek kaybından farklı biçimlerde etkilenebilir. Vajinada dolgunluk, aşağı doğru baskı, dışarı çıkan doku hissi, idrarı ya da bağırsağı boşaltmada güçlük görülebilir. Her sarkma ameliyat gerektirmez; yakınmanın derecesi, muayene bulguları ve sizin tercihlerinize göre izlem, cerrahi dışı seçenekler veya cerrahi değerlendirilir.
Muayenede nasıl ilerliyoruz?
1 · Sizi dinleriz
Belirtilerin ne zaman başladığını, doğumları, kullanılan ilaçları ve günlük yaşama etkisini konuşuruz. Gerekirse kısa bir mesane günlüğü yol gösterir.
2 · Kişisel değerlendirme
Onayınızla yapılan jinekolojik ve pelvik taban muayenesinde destek dokuları, kasların işlevi ve sarkmanın yeri değerlendirilir.
3 · Yol haritası
Gerekli görülen idrar tahlili veya ileri incelemeler ile tedavi seçeneklerini açıklarız. Her hastaya aynı tetkik veya aynı tedavi uygulanmaz.
Tedavi tek bir yöntemden ibaret değildir
Amaç yalnızca bir muayene bulgusunu düzeltmek değil; sizi kısıtlayan yakınmayı azaltmak ve yaşam kalitenizi desteklemektir.
Yaşam alışkanlıkları
Sıvı ve kafein düzeni, kabızlığın ele alınması, kilo yönetimi ve mesane eğitimi bazı hastalarda planın parçası olabilir.
Pelvik taban tedavisi
Doğru kasların bulunması ve kişiye uygun egzersiz programı önemlidir. Gerektiğinde bu alanda çalışan fizyoterapistle birlikte ilerlenebilir.
Peser ve ilaç seçenekleri
Sarkmada vajinal destek aracı olan peser; bazı sıkışma tipi yakınmalarda ise uygun ilaçlar değerlendirilebilir. Seçim, takip gerektirir.
Cerrahi değerlendirme
Belirgin stres tipi kaçırma veya rahatsızlık veren sarkmada cerrahi seçenekler gündeme gelebilir. Hedef, kapsam ve olası riskler kişisel olarak konuşulur.
Önemli: Lazer, vajinal daraltma veya genital estetik işlemler her tür idrar kaçırma ya da sarkmanın karşılığı değildir. Önce doğru tanının belirlenmesi gerekir.
Sık sorulan sorular
Her idrar kaçırmada ameliyat gerekir mi?
Hayır. Kaçırmanın türüne, şiddetine ve yaşamınıza etkisine göre egzersiz, alışkanlık düzenlemeleri, ilaç veya cerrahi seçenekler değerlendirilebilir.
Kegel egzersizini kendi başıma yapabilir miyim?
Yanlış kasları çalıştırmak veya gereğinden fazla kasmak yarar sağlamayabilir. Pelvik taban kaslarında aşırı gerginlik bulunan bazı kişilerde standart sıkma egzersizleri uygun olmayabilir. Önce kişisel değerlendirme daha güvenlidir.
Uzun süredir devam eden kasık/pelvik ağrı, ağrılı adet veya ilişki sırasında ağrı varsa Kronik Pelvik Ağrı Check-up ve Değerlendirme Programı daha uygun başlangıç noktası olabilir.
Sarkmam varsa mutlaka rahim alınır mı?
Hayır. Sarkmanın yeri, derecesi, sağlık durumunuz ve tercihlerinize göre farklı cerrahi ya da cerrahi dışı seçenekler bulunabilir. Rahmin korunabildiği yaklaşımlar bazı hastalarda değerlendirilebilir.
Muayeneye gelirken mesanemin dolu olması gerekir mi?
Özel bir hazırlık istenmediyse normal günlük düzeninizle gelebilirsiniz. Randevu öncesinde ek hazırlık gerekecekse size ayrıca bilgi verilir. Kullandığınız ilaçları ve varsa önceki tetkiklerinizi getirmeniz yararlı olabilir.
Hangi belirtilerde gecikmeden değerlendirme gerekir?
İdrarda kan, ateşle birlikte idrar yakınması, idrar yapamama, şiddetli ve yeni başlayan pelvik ağrı veya ani gelişen bacak güçsüzlüğü/uyuşma varsa rutin randevuyu beklemeyin; acil değerlendirme gerekebilir.
Doğumdan sonra idrar kaçırma kendiliğinden geçer mi?
Doğumdan sonraki erken dönemde yakınmalar değişebilir; ancak devam eden veya günlük yaşamı etkileyen kaçırmayı yalnızca beklemek doğru olmayabilir. Kaçırmanın tipi, pelvik taban kaslarının işlevi ve eşlik eden sarkma değerlendirilerek uygun yaklaşım belirlenir.
Vajinada ele gelen şişlik veya baskı hissi sarkma anlamına mı gelir?
Bu yakınmalar pelvik organ sarkmasıyla ilişkili olabilir; ancak hangi yapının ve ne derecede etkilendiği muayeneyle anlaşılır. Belirti olması otomatik olarak ameliyat gerektiği anlamına gelmez.
Peser nedir, ameliyat yerine kullanılabilir mi?
Peser, vajina içine yerleştirilen ve bazı sarkma türlerinde destek sağlayabilen bir araçtır. Bazı kişilerde cerrahi dışı bir seçenek olabilir; uygun boyutun seçilmesi, kullanım eğitimi ve düzenli takip gerekir.
İdrar kaçırma için vajinal lazer ilk seçenek midir?
Hayır. Önce idrar kaçırmanın tipi ve nedeni belirlenmelidir. Pelvik taban kas eğitimi, mesane eğitimi, yaşam alışkanlıkları, ilaçlar veya uygun cerrahi yöntemler farklı durumlarda değerlendirilebilir; lazer yerleşik tedavilerin otomatik alternatifi değildir.
Belirtinize göre ayrıntılı rehberler
Size en yakın başlıktan başlayın. Yazılar tanı koymaz; doğru değerlendirmeye hazırlanmanıza yardımcı olur.
- Öksürünce idrar kaçırma
Stres tipi kaçırmanın nedenleri ve tedavi basamakları. - Ani sıkışma ve yetişememe
Aşırı aktif mesane ve mesane eğitimi rehberi. - Rahim ve vajinal sarkma
Belirtiler, muayene ve tedavi seçenekleri. - Mesane sarkması (sistosel)
İdrar boşaltma sorunları ve ön duvar sarkması.
- Rektosel
Arka duvar sarkması ve dışkılama güçlüğü. - Vajinal peser
Sarkmada ameliyatsız destek, kullanım ve takip. - Pelvik taban egzersizleri
Doğru kası bulma ve güvenli egzersiz tekniği. - Sarkma ve genital estetik farkı
Hangi yakınma hangi alanda değerlendirilir?
Yakınmalarınızı ertelemek zorunda değilsiniz
Şişli’deki muayenehanemde yaşadığınız belirtileri mahremiyet içinde konuşabilir, değerlendirme ve tedavi seçenekleri hakkında kişisel bilgi alabilirsiniz. Görüşmeye gelmeniz herhangi bir işleme karar verdiğiniz anlamına gelmez.
Sarkma ve idrar kaçırma hakkındaki ayrıntılı yazıyı okuyun →
Kaynaklar: NICE: kadınlarda idrar kaçırma ve pelvik organ sarkması; IUGA hasta bilgilendirmesi. Bu sayfa genel bilgilendirme içindir; kişisel tanı ve tedavi muayene bulgularına göre belirlenir.
Tıbbi içerik sorumlusu: Op. Dr. Alparslan Demir
Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı. Uzmanlık eğitimi: Taksim Eğitim ve Araştırma Hastanesi. Şanlıurfa’daki mecburi hizmetinin ardından Medicana International İstanbul ve Avicenna Hastanesi’nde görev yaptı; 2014’ten beri Şişli’deki muayenehanesinde çalışıyor. Eğitim ve mesleki geçmiş.