Rahim ağzı sağlığı · Şişli, İstanbul
Op. Dr. Alparslan Demir · Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı
Son güncelleme:
Smear testi neyi gösterir?
Test kapsamı ve ücretlendirmeyi etkileyen unsurlar için smear testi fiyatı hakkında ayrıntılı bilgi yazısını inceleyebilirsiniz.
Elinizde birden fazla sonuç varsa önce raporun hangi teste ait olduğunu birlikte buluyorum. “HPV” ile “smear” sözcüklerini ayırmak küçük bir adım gibi görünse de, sonrasında konuşacağımız konuyu netleştiriyor.
Smear veya Pap testi, rahim ağzından alınan hücrelerin incelenmesidir. HPV testi ise örnekte belirli virüs tiplerinin varlığını araştırır. Aynı görüşmede örnek alınabilse de bu testler farklı sorulara yanıt verir. Normal smear sonucu, HPV testinin de negatif olduğunu göstermez; anormal smear ise tek başına kanser tanısı değildir.
Test nasıl yapılır?
Muayene fikri sizi geriyorsa bunu testten önce söyleyebilirsiniz. Ben önce nasıl örnek alınacağını anlatıyor, ardından varsa önceki muayene deneyiminizi ve sizi kaygılandıran adımı konuşuyorum.
Önce testin amacı anlatılır ve sorularınız yanıtlanır. Muayene sırasında alt giysilerinizi çıkarmanız ve örtü altında, sırtüstü dizleriniz bükülü şekilde yerleşmeniz istenir. Spekulum rahim ağzını görünür hale getirir. Küçük bir fırçayla hücre örneği alınarak laboratuvara gönderilir. Örnek alma kısa sürer; biyopsiyle aynı işlem değildir.
Basınç veya kısa süreli rahatsızlık hissedebilirsiniz. Ağrı duyarsanız söyleyebilir, ara verilmesini veya işlemin durdurulmasını isteyebilirsiniz. Önceden zor bir muayene deneyiminiz olduysa bunu başta paylaşmanız hazırlığın kişiselleştirilmesini sağlar. Sonrasında hafif lekelenme görülebilir; devam eden belirgin kanama değerlendirilmelidir.
Ne zaman ve kaç yılda bir yapılmalı?
“Geçen yıl yaptırdım, yine gerekir mi?” sorusunu yanıtlarken önce önceki testin adını ve sonucunu kontrol ediyorum. Takvimi konuşmadan, bunun rutin tarama mı yoksa bir bulgunun kontrolü mü olduğunu ayırıyoruz.
Tarama aralığı ülkenin programına, yaşa, test yöntemine ve geçmiş sonuçlara bağlıdır. HPV temelli tarama ile yalnız sitoloji aynı aralıkta uygulanmayabilir. Örneğin bazı rehberlerde ortalama riskli kişiler için yalnız sitoloji üç yılda bir, HPV temelli tarama beş yılda bir uygulanır. Bunlar kişisel takvim değildir; Türkiye’de yaşınıza ve öykünüze uygun ulusal tarama ve klinik takip önerileri esas alınmalıdır.
Anormal sonuç sonrası kontrol, daha önce CIN tedavisi geçirilmesi, bağışıklık baskılanması veya belirti olması rutin toplum taramasından ayrı değerlendirilir. Cinsel ilişki sonrası kanama, açıklanamayan ara kanama veya olağandışı akıntı varsa “tarama tarihim gelmedi” diye beklemeyin. Bir sonraki kontrolü yalnız bu sayfadaki yaş ve sürelerden hesaplamayın.
Adet döneminde test yapılır mı?
Randevu gününde kanama başladıysa hangi gün olduğu kadar kanamanın niteliğini de soruyorum. Böylece yalnız örnek alma zamanını değil, ayrıca değerlendirilmesi gereken bir şikâyet olup olmadığını da konuşabiliyoruz.
Özellikle yoğun kanama örneğin değerlendirilmesini zorlaştırabilir; rutin randevuyu kanamanın olmadığı günlere planlamak uygun olabilir. Hafif lekelenme varsa önce muayenehaneyle konuşun. Açıklanamayan kanamanın değerlendirilmesini sırf smear almak için uygun gün bekleyerek ertelemeyin.
Randevu öncesi vajinal ilaç, krem veya kayganlaştırıcı kullanımı ve cinsel ilişkiyle ilgili hazırlık önerisini sorun. Kullanmanız gereken bir tedaviyi kendi kendinize kesmeyin. Gebelik ihtimalini ve önceki anormal sonuçlarınızı bildirin; hangi örneğin gerekli olduğu muayenenin başında netleşsin.
Rapordaki kısaltmalar ne demek?
Raporda HSIL ya da AGC görmek ürkütücü olabilir; bir kısaltmanın ne anlama geldiğini bilmeden beklemek kolay değil. Görüşmede önce o sözcüğü sadeleştiriyor, sonra raporun tamamına dönüyorum.
NILM
İntraepitelyal lezyon veya malignite yönünden negatif sitoloji demektir. Örnekte bu tür hücresel bulgu görülmemiştir; HPV negatifliğiyle aynı ifade değildir.
ASC-US
ASC-US çıktı, şimdi ne olacak?
ASC-US, smear örneğinde anlamı tam belirlenemeyen atipik yassı hücreler bulunduğunu ifade eder. Kanser tanısı veya tek başına ameliyat gerekçesi değildir. Önce HPV sonucu, yaş ve önceki tarama öyküsü birlikte değerlendirilir. HPV pozitif ve negatif sonuçlarda sonraki adım aynı olmayabilir; daha önceki normal testler ve geçirilmiş rahim ağzı tedavileri de kararı değiştirir. Randevuya raporun tamamını ve eski sonuçları getirin. Görüşmenin sonunda tekrar test mi, kolposkopi mi gerektiğini ve kontrol tarihini netleştirin.
LSIL
LSIL nedir, kolposkopi gerekir mi?
LSIL, smear’da düşük dereceli hücresel değişiklik anlamına gelir ve sıklıkla HPV ile ilişkilidir. Biyopsi yapılmadan kesin CIN 1 tanısı konmuş sayılmaz. Kolposkopi gerekliliği HPV sonucu, yaş ve önceki testlerle belirlenir; her LSIL sonucu hemen tedavi gerektirmez. İzlem önerilmesi kontrolün bırakılması anlamına gelmez. Önceki raporlarınızla birlikte, hangi incelemenin neden önerildiğini ve ne zaman yapılacağını konuşun.
HSIL
HSIL nedir, LEEP ne zaman gerekir?
İşlem hakkında bilgi için CIN sonuçları ve LEEP değerlendirmesi bölümünü okuyabilirsiniz.
HSIL, yüksek dereceli hücresel değişiklik olasılığını düşündüren bir smear sonucudur. Kanser tanısı değildir; ancak ileri değerlendirme geciktirilmemelidir. Kolposkopi, gerekli biyopsi ve klinik risk değerlendirmesi sonraki adımı belirler. Bazı yüksek riskli durumlarda doğrudan eksizyon seçeneği de görüşülebilir; karar yaş, gebelik durumu, HPV tipi, geçmiş sonuçlar ve kişinin tercihleriyle birlikte verilir. Her HSIL sonucunda otomatik olarak aynı işlem uygulanmaz. Smear HSIL iken biyopsi CIN 1 gelmesi de raporların birlikte yeniden değerlendirilmesini gerektirebilir.
AGC
Atipik glandüler, yani bez hücreleri saptanmıştır. Yaş, belirtiler ve risklere göre rahim ağzı kanalı ile gerektiğinde rahim içini de kapsayan inceleme planlanabilir.
Sonuçları birlikte okumak
Ben raporu okurken yalnız koyu yazılmış sonuca bakmıyorum. Örnek yeterliliği, test tarihi ve önceki bulgular üzerinden ilerliyor; hangi bilginin hangi soruya yanıt verdiğini açıklıyorum.
Raporda örnek yeterliliği, HPV tipi, sitoloji ve önceki bulgular birlikte okunmalıdır. Kullanılan laboratuvarın HPV testinde bildirdiği viral yük, smear’ın hücresel incelemesi değildir. Bu sayı anormal sitolojiyi geçersiz kılamaz; farklı testlerin sonuçları birbirinin yerine konmamalıdır.
Muayenede konuşabileceğimiz sorular
Aklınızdaki soruyu tıbbi terimlerle kurmanız gerekmiyor. “Bu sonuç benim için ne demek?” diye başlayabilirsiniz; görüşmede önce soruyu netleştiriyor, sonra raporun neyi gösterdiğini açıklıyorum.
Smear alırken parça mı keseceksiniz?
Hayır; rutin smear’da fırçayla hücre örneği alınır. Doku biyopsisi ayrı bir işlem olup gerekçesi ayrıca açıklanır.
İşlemden önce fırçayla örnek alma ile biyopsinin farkını açıklıyorum; ne yapılacağını sormaktan çekinmeyin.
NILM yazıyor; yani HPV yok mu artık?
Bu sonuç hücresel incelemeyi ifade eder. HPV varlığı hakkında bilgi için ilgili HPV testinin sonucuna ayrıca bakılır.
Görüşmede hücre sonucu ile HPV sonucunu yan yana göstererek bu farkı açıklıyorum.
ASC-US çıktı; hemen ameliyat mı olmam gerekiyor?
Tek başına gerektirmez. HPV ve önceki sonuçlar, izlem veya ileri inceleme seçimini etkiler.
Önce rapordaki ifadeyi açıklıyor, sonra neden izlem ya da başka bir inceleme konuştuğumuzu anlatıyorum.
Smear’da LSIL yazıyor; bu kesin CIN 1 mi demek?
İlişkili olabilseler de LSIL smear’daki hücre değerlendirmesi, CIN ise biyopsi dokusunun derecelendirmesidir. Raporun hangi örneğe ait olduğu önemlidir.
Önce elinizdeki belgenin hücre örneği mi, doku örneği mi olduğunu birlikte belirliyoruz.
“Yetersiz örnek” yazmışlar; kötü bir şey görülmemiş sayılır mı?
Hayır. Yeterli değerlendirme yapılamamıştır; tekrar örnekleme zamanı HPV sonucu ve kişisel öyküyle belirlenir.
Bu ifadeyi “normal” diye çevirmiyorum; görüşmede neden yeniden değerlendirme planlandığını açıklıyorum.
Smear normal ama kanamam var; yine de bakılması gerekir mi?
Evet. Tarama testi bütün jinekolojik hastalıkları dışlamaz. Kanama, ağrı veya olağandışı akıntı ayrıca değerlendirilmelidir.
Şikâyetinizi rapordan ayrı olarak da dinliyorum; normal sonucun bütün sorularınızı yanıtladığını varsaymıyorum.
İlgili rehberler
Dış genital bölgedeki bir oluşumun değerlendirilmesi ile rahim ağzı taraması farklıdır. Smear, dış genital siğili teşhis etme testi değildir. Genital siğilde HPV testi, smear ve kolposkopinin yeri bu ayrımı açıklar.
Elinizdeki sonuca göre HPV pozitif, smear normal, yetersiz smear ve negatif HPV veya HSIL smear ile CIN 1 biyopsi sonucu arasındaki fark konusunu ayrıca okuyabilirsiniz.
Kaynaklar
Randevu ve muayenehane bilgileri
Şişli, İstanbul’da kişisel değerlendirme için muayenehaneye ulaşabilir veya randevu takvimini görüntüleyebilirsiniz. Güncel ve önceki tetkik raporlarınızı yanınızda bulundurun.
Tıbbi içerik sorumlusu: Op. Dr. Alparslan Demir
Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı. Uzmanlık eğitimi: Taksim Eğitim ve Araştırma Hastanesi. Şanlıurfa’daki mecburi hizmetinin ardından Medicana International İstanbul ve Avicenna Hastanesi’nde görev yaptı; 2014’ten beri Şişli’deki muayenehanesinde çalışıyor. Eğitim ve mesleki geçmiş.